Doe mee

In de onlangs verschenen update van hun ‘vleermuis-synopsis’ concludeert Conservation Evidence dat voor een overgroot deel van de toegepaste maatregelen ter bescherming van vleermuizen en hun leefgebied onvoldoende bekend is of deze ook daadwerkelijk effectief zijn. Daarbij gaat het over een breed scala aan maatregelen, inclusief de meest bekende en toegepaste maatregel: vleermuiskasten.

vleermuiskasten kleinerVleermuiskasten van links naar rechts: een inbouwkast, een grote kraamkoloniekast en een kleine vleermuiskast (foto's Erik Korsten, Zoogdiervereniging)

Conservation Evidence

Conservation Evidence is een langlopend project waarbij gepubliceerde studies van beschermingsmaatregelen worden verzameld en samengevat: welke maatregelen zijn wel -en welke niet- effectief voor het beschermen van dieren, planten en habitats? Het in Cambridge (Engeland) gevestigde Conservation Evidence maakt deze informatie vrij beschikbaar, zodat natuurbeschermers weloverwogen beslissingen kunnen nemen over welke maatregel(en) ze moeten kiezen. Het is de bedoeling dat dit hulpmiddel continu wordt aangevuld met nieuwe studies, om zo de database van bewezen-effectieve-maatregelen up-to-date te houden. Conservation Evidence gebruikt daarbij alleen kwantitatief onderzoek uit artikelen, rapporten en nog niet gepubliceerde vakliteratuur. Modellen en correlatieve studies worden niet opgenomen. Een samenvatting van de vleermuis-synopsis is vrij beschikbaar op de Conservation Evidence website.

Voor de update zijn 173 gepubliceerde artikelen geanalyseerd. Voor het eerst waren hier ook artikelen in het Spaans en het Portugees bij. Dit voegt aanzienlijk meer informatie toe over de effectiviteit van manieren om vleermuizen te beschermen. De vorige studie naar beschermende maatregelen voor vleermuizen benadrukte de slechte staat van kennis over dergelijke maatregelen: bij 48 van de 79 indertijd beoordeelde maatregelen bleek onderzoek of bewijs van de effectiviteit van de maatregelen te ontbreken. Dankzij nieuw onderzoek die in de afgelopen vijf jaar zijn gepubliceerd, zijn er beoordelingen voor 72 maatregelen in de nieuwe update opgenomen. Voorbeelden daarvan zijn het aanbieden van vleermuiskasten, hop-overs om vleermuizen veilig te laten oversteken, vleermuisvriendelijke verlichting en maatregelen om te voorkomen dat vleermuizen slachtoffer worden van windturbines. Daarnaast hebben vleermuisdeskundigen de lijst met mogelijke acties uitgebreid tot 190.

De uitgebreide bewijzen in de update maken een meer subtiele interpretatie van het bewijsmateriaal mogelijk. De maatregel “vleermuiskasten plaatsen” is bijvoorbeeld gesplitst in "het aanbieden van vleermuiskasten in al bestaand habitat" en "het bij ruimtelijke ingrepen vervangen van bestaande verblijfplaatsen met nieuwe kunstmatige verblijven". Door de geëvalueerde acties steeds specifieker te maken, is het gemakkelijker om precies te begrijpen welke beschermingsacties in welke situatie effectief zijn.

 

kastenaanbomen kleinVleermuiskasten worden in bossen vaak gebruikt door indivuele vleermuizen of kleine groepjes (foto: Erik Korsten, Zoogdiervereniging)

Vleermuiskasten als extra verblijfplaats

Zo concludeert Conservation Evidenced dat het aannemelijk is dat het “aanbieden van vleermuiskasten in al bestaand habitat” een gunstig effect heeft kan hebben vleermuizen. De onderliggende studies voor deze conclusie gaan echter over het aanbieden van vleermuiskasten zonder dat er sprake is van het vervangen van bestaande verblijfplaatsen. Zij maakt bij het aanbieden van vleermuiskasten in al bestaand habitat ook twee belangrijke aantekeningen:

Uit de onderliggende studies wordt weliswaar duidelijk dat vleermuiskasten door vleermuizen gebruikt worden, maar er zijn onvoldoende onderzoeksresultaten beschikbaar over welke modellen het meest geschikt zijn, voor welke soorten vleermuizen, en voor welke functies. Gebruik van vleermuiskasten door kraamgroepen blijft bijvoorbeeld in veel studies onderbelicht.
Er zijn geen studies die ingaan op het effect van het aanbieden van vleermuiskasten op populaties van een soort of leefgemeenschappen van vleermuizen in een bepaalde habitat. Hiervoor zijn studies nodig die over langere tijd het gebruik van vleermuiskasten volgen en studies van vleermuispopulaties in vergelijkbaar habitat met en zonder vleermuiskasten.
Het aanbieden van een vleermuiskast hoeft daarom niet per definitie een positief effect te hebben. In cijfers uitgedrukt wordt de effectiviteit door Conservation Evidence bepaald op 50%, de zekerheid hierover op 45% en de kans op een negatief effect op vleermuizen op 0%.

Vleermuiskasten als vervangende verblijfplaats

Bij de maatregel “het bij ruimtelijke ingrepen vervangen van bestaande verblijfplaatsen met nieuwe kunstmatige verblijven” concludeert Conservation Evidence ook dat het aannemelijk is dat dit een gunstig effect kan hebben op vleermuizen. Hierbij zijn de effectiviteit en de zekerheid beiden met 40% echter lager dan bij vleermuiskasten an sich en het negatief effect op vleermuizen is bepaald op 10%
Onder deze categorie vallen niet alleen vleermuiskasten en inbouwvoorzieningen voor vleermuizen maar ook speciaal voor vleermuizen gebouwde schuren en andere vleermuisgebouwen. Wie in de onderliggende literatuur duikt ziet echter dat er nog erg weinig studies zijn over het effect van vleermuiskasten en inbouwvoorzieningen als vervanging van verblijfplaatsen bij bomenkap of sloop, renovatie en na-isolatie van gebouwen. Ook bij deze maatregel zijn er geen studies beschikbaar over het effect op de (lokale) populaties vleermuizen.

Niet-bewezen-maatregelen bedreigen de gunstige staat van instandhouding

Voor de praktijk van vleermuisbescherming moeten we ons dus afvragen of bij kap, sloop, renovatie en na-isolatie- externe en ingebouwde vleermuiskasten gezien mogen worden als een bewezen effectieve maatregel ter bescherming van vleermuizen en hun verblijfplaatsen. Het is onvoldoende onderzocht om te kunnen spreken over een voldoende onderbouwd bewezen positief effect op populaties en leefgemeenschappen op de korte en lange termijn. Bij zulke projecten worden wel vaak vleermuiskasten en inbouwkasten geplaatst. Daar ligt een grote noodzaak en een mooie kans voor meer en beter onderzoek naar de effectiviteit van deze maatregelen op (lokale) populaties. Betere kennis van de populatie vóór en ná de ingreep, betere kennis van eisen die vleermuizen aan verblijfplaatsen stellen (succesfactoren) en meer kennis van het korte- en lange termijn gebruik van maatregelen voor vleermuizen is dringend nodig. Toepassing van niet-effectieve bescherminsgmaatregelen leidt op den duur immers tot afbreuk van de gunstige staat van instandhouding van een soort.

 

kraamkolonie dwergen in kastKraamkolonies van vleermuizen (in dit geval gewone dwergvleermuizen) in vleermuiskasten zijn nog weinig gedocumenteerd (foto: Erik Korsten, Zoogdiervereniging)

Hopelijk raken beleidsmakers, ecologisch adviesbureaus en andere vleermuisonderzoekers door de nieuwe synopsis geïnspireerd om deze kennislacunes in te vullen! Er wordt immers ook in Nederland – naar we aannemen - veel meer aan maatregelen gemeten dan er wordt gepubliceerd. Het meten van het effect van de toepassing van vleermuiskasten bij ruimtelijke ingrepen kan bovendien niet los worden gezien van de effecten van veel andere maatregelen om bij kap, sloop, renovatie en na-isolatie vleermuizen te beschermen. Voor maatregelen als het “buitensluiten van vleermuizen voor de ingreep” en het “uitvoeren van de ingreep buiten kwetsbare perioden” waren voor Conservation Evidence geen enkele effectstudies beschikbaar! Het ligt voor de hand dat het meten van het effect van deze maatregelen een voorwaarde is voor het meten van het effect van vleermuiskasten en inbouwvoorzieningen bij ruimtelijke ingrepen.

Monitor, publiceer en deel je kennis!

 whatworks klein

De ‘Conservation Evidence for bats’ synopsis is samengesteld om wereldwijd het werk van vleermuisbeschermers te ondersteunen. Er worden vanaf nu jaarlijkse updates gepland, zodat het een steeds nuttiger bron van informatie zal worden. Natuurbeschermers worden aangemoedigd om actief bij te dragen, door natuurbeschermingsmaatregelen te testen en daarover te publiceren. Conservation Evidence streeft naar het samenstellen van gratis, open toegankelijke, op de praktijk gerichte informatie. Periodiek verschijnt ook de uitgave over alle soortgroepen: What Works in Conservation.

Gebruik deze hulpbron, deel de synopsis met uw collega's en draag er zelf aan bij, om zo de bescherming van vleermuizen effectiever te maken! Bewezen effectieve maatregelen zijn nodig om ook op de lange duur ruimtelijke ontwikkelingen en natuurbescherming hand in hand te laten gaan.

Tekst: Jasja Dekker (lid begeleidingscommissie Conservation Evidence – bat synopsis) en Erik Korsten (Zoogdiervereniging)

Attachments:
Download this file (What Works 2019.pdf)What Works 2019.pdf[ ]10671 kB

Je wilt vleermuizen gaan spotten, dan heb je al gauw een batdetector nodig. Er zijn (zelfbouw) vleermuisdetectors van een paar tientjes tot professionele van een paar duizend euro. Het verschil zit in het systeem gebruikt om vleermuis geluiden hoorbaar te maken. Ook de kwaliteit van de gebruikte microfoon verschilt sterk. De prijs bepaalt over het algemeen niet alleen de geluidskwaliteit, maar vaak ook de stevigheid en ergonomie (hoe het apparaat in de hand ligt, hoe de knoppen (en evt. display) werken). Voor het meeste vleermuis werk is een high-end hetrodyne detector genoeg.


De “standaard” detectors zijn in te delen in drie categorieën: heterodyne of mixerdetectors (smalband), frequency division of deler-detectors (breedband), en de time
expansion-detectors (tijdvertraagd). Daarnaast zijn er de wat duurdere (meestal realtime) detectors met ingebouwde opnameapparatuur. Het is bij de meeste detectors handig om een koptelefoon te gebruiken. Dit om zachte vleermuisgeluiden te kunnen horen, die anders door de afstand en omgevingsruis verloren gaan.

Heterodyne

De heterodyne detectors zijn het eenvoudigst en dus ook het goedkoopst. Je stelt een toonhoogte in waarop je vleermuisgeluiden verwacht. In het apparaat zit een oscillator die het geluid dat je ingesteld hebt mixt met het geluid van een passerende vleermuis. Als het apparaat ingesteld is op 50 Khz en er roept een vleermuis op 45 Khz dan komt er een geluid uit van 5 Khz. Een vleermuis die roept op 25 Khz geeft ook een geluid maar dan 25 khz en kun je dus niet meer horen. Een vleermuis die roept op 40 Khz geeft een geluid van 10 Khz. Deze vleermuis is wel hoorbaar, maar met een vertekend geluid. Wil je de vleermuizen beter horen dan stel je in op een andere frequentie waarop je de vleermuis verwacht. Het geluid is niet vertraagd, dus je hoort wat er op dat moment gebeurt. Geluiden van dit type detectors zijn wel op te nemen (alleen nuttig als je ook de omstandigheden noteert), maar niet later nader te analyseren via bv een spectrogram. Er zijn twee heterodyne detectors die zelf de frequentie (kunnen) kiezen van een passerende vleermuis. Klinkt handig, tot je ergens bent waar veel vleermuizen zijn. 

 

Frequency division

De frequency-division detectors delen het geluid dat binnenkomt door een vast getal (vaak 10 of 12). Hierdoor kun je zowel een vleermuis die roept op 25 Khz als een vleermuis op 50 Khz horen. Aanwezige vleermuizen kunnen daarmee minder snel gemist worden. Er zijn ook detectors welke het heterodyne geluid via de linker speaker en het frequnecy division geluid via de rechter speaker laten horen. Een koptelefoon is dan noodzakelijk om dit te kunnen horen. Het frequency-division geluid is niet tijdvertraagd, dus je hoort wat er op dat moment gebeurt. Het display geeft aan op welke frequentie de vleermuis het best te horen is, maar alle geluiden klinken hetzelfde en blikkerig. De soorten zijn beperkt op ritme te herkennen. Wel zijn deze geluiden goed op te nemen met een externe audiorecorder (of smartphone) en naderhand (zeer) beperkt met een geluidenprogramma te analyseren.

 

Time expansion

Time expansion-detectors slaan het binnenkomende geluid digitaal op en spelen het vertraagd af. De opgenomen tijd is vaak een seconde en de vertraging 10 keer, maar dat kan wisselen per detector (merk) en is soms instelbaar. Nadeel is dat je tijdens het afspelen, wat 10x langer duurt dan de echte opname, niet meer hoort wat er op dat moment gebeurt. Sommige detectors combineren twee methoden (linker speaker heterodyne, rechter speaker time expension). Een koptelefoon is dan noodzakelijk om dit te kunnen horen.  Geluiden kunnen opgenomen worden en later via bv een spectrogram worden geanalyseerd. Het is altijd nuttig om de omgevingsomstandigheden (open besloten habitat) te noteren. Sommige detectors hebben een ingebouwde GPS. 

 

Stand alone

Een detector bedoelt om ergens neer te leggen. Neemt continu op wat er gebeurt.

Overzicht detectors voor hobymatig gebruik tot vleermuisonderzoeker

 

 Hetero-dyne

 Freq division 

Time expansion

opmerkingen

Haynes HBD2766

     

Doe het zelf kit (amazon)

Franzis Verlag 65276

     

Doe het zelf kit (conrad)

 bat duet

 x

 x

   

 Baton 

 

 x

 

batscan software (geen aanrader)

 batbox IIID

 x

     

magendta bat4

x

   

aanrader

magenta bat5

x

   

als bat4, maar met een digitale dispaly

pettersson D100

x

   

 heeft soms last van electro smog (signaal van oa wifi en zendmasten)

 pettersson D200

 x

   

 als d100, maar met een digitale display

 electron batscanner

 

 x

 

 zoekt automatisch piekfreq, met filter zodat krekels en sprinkhanen geen probleem zijn

 ssf bat2

 x

 x

   

 ssf bat3

 x

 x

 

 met sd kaart

Echometer touch 2

x

 

x

Relatief ongevoelige microfoon. Tablet functie om spectrum om scherm mee te kijken. Leuk voor excursies.

M500-384 USB

x

 

x

Relatief ongevoelige microfoon. Tablet functie om spectrum om scherm mee te kijken. Leuk voor excursies

Overzicht van dure professionele detectors

 

 Hetero-dyne

 Freq division 

Time expansion

opmerkingen

AudioMoth

x

 

x

Doe het zelf, alleen als stand alone

pettersson D240X

x

 

 x

 aanrader voor proffesioneel gebruik

Pettersson D230

x

x

 

Optie: Linker en rechter microfoon met ander signaal. Digitaal display

Pettersson D1000X

x

x

x

Mt CF kaart. Ook als stand-alone

Anabat schout

x

x

 

Met SD kaart. Spectrum en zero crossing

Anabat walkabout

x

x

x

Tablet behuizing, om spectrum en zero crossing op scherm mee te kijken

         

 

Waar koop ik een detector

  • Veldshop.nl
  • Apodemus.nl

 

Naast de Vlen zijn er vele organisties die waarnemingen van vleermuizen verzamelen. Het is leuk en leerzaam om eens op dit soort websites rond te bladeren.

Waarneming.nl

Waarneming.nl is het grootste natuurplatform van Nederland en onderdeel van Stichting Observation International. Vrijwilligers verrichten wereldwijd een massa aan natuurwaarnemingen. Wanneer deze informatie verzameld en gedeeld kan worden, vormen deze data een krachtig instrument voor natuurbehoud, onderzoek, beleid, educatie en beleving. De database van waarneming.nl is vrij doorzoekbaar. Alleen zeer zeldzame soorten (en recente waarnemingen daarvan) staan onder emargo.

waarneming

NDFF

De NDFF bundelt, uniformeert en valideert natuurgegevens in Nederland. De gegevens brengen in beeld wat er bekend is over de verspreiding van planten- en diersoorten. Er zijn ruim 150 miljoen waarnemingen in de NDFF opgeslagen. Om gegevens uit de NDFF te halen moet worden betaald.

Telmee

De website Telmee is in opdracht van de Stichting Gegevensautoriteit Natuur ontwikkeld door de Stichting VeldOnderzoek Flora en Fauna (VOFF). De VOFF heeft tien leden: Stichting ANEMOON, BLWG, EIS-NL, FLORON, NMV, RAVON, Sovon Vogelonderzoek Nederland, TINEA, De Vlinderstichting en Zoogdiervereniging. Beheer en doorontwikkeling gebeurt sinds 1 januari 2014 in opdracht vanBIJ12, exploitant van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) waar Telmee onderdeel van uit maakt. Op de website van Temee zijn per soort kaartjes te bekijken.

 

Op deze plek geven we een overzicht van vleermuis activiteiten. Het betreft vooral landelijke activiteiten zoals een cursus, kamp en excursie. U kunt zelf ook activiteiten in de gaten houden op facebook of twitter (zie link op onze homepagina). Of contact opnemen met een regionale werkgroep in de buurt. Landelijke  activiteiten sturen we ook door naar al onze leden (u kunt lid worden door een mail te sturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Geplande activiteiten in 2020

- Nacht van de vleermuis - vrijdag 28, zaterdag 29 en zondag 30 augustus 2020. Kijk op www.nachtvandevleermuis.nl

- Vlendag (lezingen dag)- 31 oktober (mogelijk wordt deze datum ivm Corona uitgesteld)

 

Oude aankondigingen

- Veldwerkgroep

- Cursus 

We onderscheiden twee soorten kasten A) ophangkasten en B) inbouwkasten

A- Ophangkasten

Een ophangkast kun je ophangen aan een boom of tegen een huis. Het ophangen van vleermuiskasten is altijd een hoop dat er vleermuizen in komen. Het werkt vaak beter er meerderen op te hangen dan enkele om succes te hebben: Vleermuizen moeten herkennen dat ze er in kunnen verblijven; eenmaal er aan gewend gaat het vaak sneller.

Houtbetonkasten zijn zeker degelijker dan houten kasten, zeker met het oog op grote bonte spechten. De Vivara Beuamaris Midi ziet er dan ook nog eens mooi uit met een vleermuis er op. De Schwegler 1FF is een andere optie, te koop via onder meer de de Veldschop. Ik zou in ons koudere kikkerlandje wel altijd een zwartgeschilderde kast nemen. Het voordeel van platte kasten is dat je ze van onderaf zonder ze open te maken kan controleren. Het nadeel van bolvormige kasten is dat ze vaak erg in trek zijn bij wespen en horenaars, regelmatig controleren is daarom een must (zie ook onderaan dit artikel)

Sommige vleermuissoorten houden meer van platte kasten, andere meer van bolle kasten (nissen versus holtes). Voor franjestaart, rosse vleermuis en grootoorvleermuis zijn bolle kasten meer geschikt, de ruige en gewone dwergvleermuis zitten liever in een platte kast, maar ook wel in een bolle.

Het ophangen gaat het beste met een RVS houtdraadbout met een carrosseriering er voor met een accuboormachine er in schroeven. Die kun je dan wat losser draaien met een ratel of ringsleutel als de boom verder gegroeid is. Ze in de boom spijkeren met een aluminium spijker is een andere optie.

vleermuiskastAvleermuiskastBvleermuiskastC

Meer weten? kijk dan ook even iets verderop op deze webpagina voor onder andere een bouwtekening en ophanginstructie.

B- Inbouwkasten

Een inbouwkast wordt in een muur van een gebouw ingebouwd. Deze optie is dus vooral interresant bij nieuwbouw of bij gebouwen waar het niet erg is om een gat in een muur te maken. Vaak worden inbouwkasten geschakeld, dit om meer variatie in binnenklimaat te creeeren. Vleermuizen kunnen immers bij een woonhuis vaak vrij bewegen tussen dak en muur, terwijl ze bij een inbouwkast alleen bewegingsruimte hebben in de kast(en) zelf. Om te voorkomen dat vleermuizen het niet te heet krijgen tijdens een dag volle zon-expositie, is variatie in binnenklimaat nodig. Helaas zijn inbouwkasten momenteel voor vleermuizen nog geen volwaardige vervanging voor oorspronkelijke verblijfplaats, zoals bijvoorbeeld een huis of een boom. Zondermeer gebruik van inbouwkasten kan de gunstige staat van instandhouding van vleermuizen schaden. We raden aan om kasten met de nodige zorg worden toe te passen. Meer over dit onderwerp kunt u hier lezen.

VleermuiskastD VleermuiskastEVleermuiskastF

 

Voorzieningen aan andere objecten

Hier een aantal aanpassingen noemen die aan kerken mogelijk zijn, zoals vervangen van kippegaas tegen duiven voor panelen. Aanbrengen van hangplekken op de zolder. Zie onderstaande voorbeelden. In de duitse brochure ' wir bauen eind haus' (zie onder) staan nog een aantal voorbeelden hoe een kerk in te richten.

1 kl voorziening driepas en lamel 22 kl voorziening driepas in luik 23 kl voorziening driepassen in galmgat 25 kl voorziening overkapping 2

Vleermuiskasten rondom huis

Veel vleermuissoorten bewonen van nature holle bomen. Bij gebrek aan deze natuurlijke boomholten kunnen vleermuiskasten dienen als kunstmatige verblijfplaats. Vleermuiskasten zijn echter géén nestkasten; ze worden door sommige vleermuissoorten alleen gebruikt als slaapplaats of paarplaats van één of enkele dieren en maar zelden als kraamkamer. Bij het gebruik als paarplaats roepen b.v. mannelijke ruige dwergvleermuizen (Pipistrellus nathusii) langsvliegende vrouwtjes vanuit de kast.
Vleermuiskasten zijn vooral bedoeld voor de bosbewonende vleermuizen. Typische gebouwenbewonende vleermuizen, als de gewone dwergvleermuis, laatvlieger en meervleermuis, geven een zeer sterke voorkeur aan open spouwmuren en/of ruimten achter daklijsten en dakpannen. U kunt om het huis daarom wel kasten ophangen, maar dit is vaak helemaal niet nodig. Als alternatief kunt u een aantal kleine aanpassing aan het huis maken:

  • Vleermuizen kruipen het liefst weg in allerlei kieren of spleten, zoals een plank of plexiglas-plaat net onder de dankrand. Door de plank zodanig te monteren dat net 1,5 tot 2 centimeter ruimte is tussen de muur kunnen vleermuizen achter deze plank wegkruipen. Vooral dwergvleermuizen, en ruige dwergvleermuizen maken gebruik van dit soort constructies.
  • Sommige huizen hebben nog echte luiken voor de ramen. Achter deze luiken kan wel een vleermuis hangen! Indien deze luiken niet meer gebruik worden kunnen deze ook omgetoverd worden tot een vleermuisverblijfplaats. De luiken worden op 2,5 tot 1,5 centimeter afstand van de muur gemonteerd (met de lamellen dicht). Kieren aan de zij-en de onderkant worden gedicht door smalle latten tussen muur en luiken aan te brengen (zie figuur).
  • Sommige daken hebben naast normale dakpannen ook 'spreeuwen-pannen'. Dit soort pannen zijn in combinatie met een ruimte onder de pannen ook heel geschikt voor vleermuizen. De 'vleermuis-pan' wordt door middel van een smalle kruipplank verbonden met een vleermuiskast aan de binnenzijde van het dak. Dit soort constructies zijn alleen mogelijk bij nieuwbouwhuizen of bijvoorbeeld tijdens renovaties van het dak. Of in kerken, waar de ruimte boven het gewelf op deze manier voor vleermuizen toegankelijk gemaakt kan worden.
  • Huizen met een overstekende dakrand bieden ook een uitstekend alternatief voor een vleermuisverblijfplaats. Onder deze dakrand kan een plank gemonteerd worden met inkruipspleten voor vleermuizen.


Met enige inventiviteit zijn vast nog veel meer mogelijkheden te bedenken.

NB: Vleermuiskasten zijn geen volledig alternatief voor natuurlijke boomholten en open spouwmuren. Ze worden zelden gebruikt door kraamkolonies (vrouwtjes met jongen). Door de slechte isolatie zijn ze, tijdens strenge winters, ook niet geschikt voor overwinterende vleermuizen. Boombewonende vleermuizen zoals rosse vleemuizen en bosvleermuizen blijven dus 100% afhankelijk van dikwandige boomholten.

Bouwtekening en beschrijving van vleermuiskast

(Hieronder een boutekening voor een platte vleermuiskast, model Boshamer. In 2018 is dit model herzien tot de Silvavir kast. Onderaan deze pagina vindt u een uitgebreide instructie van de Silvavar kast met bouwtekening).

  • Achterzijde: Ruwe plank van minimaal 1,5 cm. dikte. Deze plank over de gehele oppervlakte van zaagsneden voorzien. Totale lengte ongeveer 60 cm.
  • Voorzijde: Lengte ongeveer 40 cm. Breedte van de plank ongeveer 20 - 25 cm., net wat er voorhanden is, maat is niet kritisch. Minimaal 1,5 cm. dik.
  • Zijkanten: Rachelhout (panlatten) van 2,5- tot 3,5 cm. (onderdelen a,b,c.)
  • Vulplaatje (onderdeel d): om de benodigde smalle invliegopening (max. 1,7 cm.!) te verkrijgen moet de opgegeven maat nauwkeurig gehanteerd worden. De dikte van het vulplaatje (d) is afhankelijk van de dikte van het gebruikte rachelhout voor de zijkanten (a,b,c).
  • Diversen: Stevig messing scharnier, wat betere kwaliteit loont zich. Stukje dakleer of loodslab voor bovenzijde. Eén of twee grote schroefogen om de kast te sluiten
  • Maten: Alle maten staan aangegeven in centimeters.

 bouwmodeljb 2

Tips bij het ophangen van vleermuiskasten

De maat van de invliegspleet is vrij kritisch (max. 1,5 cm. breed, voor grotere soorten zoals rosse vleermuis iets breder tussen de 1,8-2,2 cm), omdat anders kleine zangvogels (winterkoning en boomkruiper) de kast als slaapplaats gaan gebruiken. Vleermuizen gaan de concurrentie met vogels zoveel mogelijk uit de weg.

  • Bij vleermuiskasten tegen een huis, denk aan een mestplankje. Om te voorkomen dat vleermuismest bijvoorbeeld op een raam valt, kan op ca 1,5 meter onder de uitvliegopening een plankje van 30 cm breed worden bevestigd. Dit plankje zal de meeste keutels opvangen.
  • Goed afdichten van de binnenzijde van een spouwmuur (verbinding binnenhuis en muur). Voor de ventilatie van het huis is het belangrijk dat de verbinding buitenhuis en spouwmuur openblijft.
  • Bij stank is ventilatie erg belangrijk. Vaak zijn spouwmuren opgevuld met isolatie schuim, dit houdt vocht vast en dus ook stank. Het is belangrijk dat een spouwmuur kan luchten.
  • Hang de kast op aan een stevige boom, liefst op een plaats waar meerdere bomen aanwezig zijn. Een groter aantal kasten, in één gebied verhoogt de kans op succes aanmerkelijk. (10 stuks per hectare)

  • De hoogte waarop de kast komt te hangen moet minstens 3 meter bedragen, dit i.v.m. het vrij uit kunnen vliegen van de vleermuizen.

  • Draag er zorg voor dat de vleermuizen bij het uitvliegen zo min mogelijk obstakels tegenkomen, vaak wordt bij het uitvliegen géén gebruik gemaakt van het echolocatiesysteem.

  • Hang de kast(en) zo mogelijk met de voorzijde naar het zonlicht. Vleermuizen zijn echte warmte liefhebbers, de kast kan op deze wijze zoveel mogelijk zonnewarmte absorberen.

  • De kast dient tochtvrij en lichtdicht te zijn.

  • Hang de kast( en) zoveel mogelijk in de luwte.

  • Wanneer de kast eenmaal is opgehangen hoeft hij vrijwel nooit geopend te worden. Er kan gemakkelijk en zonder verstoring worden vastgesteld of de kast door vleermuizen bezocht wordt, er zijn dan keutels aanwezig op het mestplankje aan de onderzijde.

 

  • Vleermuiskasten dienen één keer per jaar te worden schoongemaakt, zodat de kasten niet blijvend verstopt raken met spinnenwebben en nesten van insecten. Het makkelijkste is dit te doen in de winterperiode. Controleer van te voren met een lampje of er geen vleermuis in de kast zit.

 

Toch af en toe samen, hier een glanskop en rosse vleermuis (fotograaf bertus van laan )

OPROEP

Heb je zelf vleermuiskasten gemaakt? Dan zijn we bij Vleermuis.net geinteresseerd in je resultaten en ervaringen.
Ook foto's van je kast en vleermuizen in je kast zijn welkom! Je kunt je project ook aanmelden bij https://vleermuiskasten.nl

 

Al vleermuizen in een kast?

Nieuwsgierig of er al vleermuizen in een kast zitten? Het is raadzaam om kasten eens per zoveel tijd te controleren. Kijk onderstaand filmpje voor tips en tricks van een ervaren deskundige. 

 

Subcategorieën